Τρίτη, 8 Μαρτίου 2011

Ομιλία της Βουλευτού Χαράς Κεφαλίδου στα ΤΕΙ Μεσολογγίου αφιερωμένη στην γυναίκα.

Φέτος το Γυναικείο Κίνημα συμπληρώνει 101 χρόνια ζωής. Κάθε χρόνο στις 8 του Μάρτη τιμούμε και γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Και μόνο το γεγονός αυτό δείχνει ότι παρά τους μακρόχρονους αγώνες, τις πολλές επιμέρους κατακτήσεις, δεν έχουμε προσεγγίσει το όραμα μιας κοινωνίας ίσων συμπεριφορών, ίσων ευκαιριών όπου όλοι γυναίκες και άνδρες θα έχουν τις ίδιες δυνατότητες ανάπτυξης της προσωπικότητάς τους και εκπλήρωσης των στόχων τους.....

Όταν κάθε γυναικείο επίτευγμα ταυτίζεται με «κατάκτηση», δείχνει από μόνο του τον άνισο αγώνα και τη «μάχη» που δίνουμε ακόμη και σήμερα οι γυναίκες για το αυτονόητο δικαίωμα του κάθε ανθρώπου στην ισότιμη συμμετοχή στο κοινωνικό γίγνεσθαι.
Η ημέρα της Γυναίκας λοιπόν δεν είναι ακριβώς γιορτή. Κι αν θέλουμε να το δούμε ως γιορτή, τότε είναι γιορτή και του Παιδιού και της Οικογένειας και ολόκληρης της κοινωνίας μας, αφού θεμέλιο και πυρήνας τους είναι η Γυναίκα.
Είναι ημέρα μνήμης των αγώνων ολόκληρων γενιών γυναικών για να κατακτήσουν την σημερινή αυτονόητη ισότητα. Επιπλέον, είναι ημέρα υπενθύμισης όλων όσων ακόμη πρέπει να γίνουν.
Μπορεί τα τελευταία 100 χρόνια, οι συνθήκες ζωής των γυναικών να άλλαξαν, κυρίως στο δυτικό κόσμο. Να άλλαξε η αντιμετώπιση τους από την κοινωνία. Μπορεί να κατακτήθηκαν δικαιώματα όπως του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, το δικαίωμα στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην συμμετοχή στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή. Πάνω απ' όλα όμως κερδήθηκε η δυνατότητα να μπορούν οι γυναίκες να ζουν και να πορεύονται ως αυτόνομες και ανεξάρτητες προσωπικότητες, έχοντας την ευθύνη του εαυτού τους και έτσι έκλεισε για πάντα η πόρτα του κοινωνικού αποκλεισμού.
Όμως αυτό που αποκαλούμε «ισότητα» δεν είναι μια έννοια στατική. Είναι μια δυναμική διαρκώς μεταβαλλόμενη κατάσταση. Είναι ένα διαρκές ζητούμενο σε κάθε έκφανση της ζωής μας.
Παρά τα όσα περί ισότητας των δύο φύλων, προβλέπονται τόσο στο Σύνταγμα της χώρα μας όσο και στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία στην πραγματικότητα, λόγω των προβλημάτων που εμφανίζονται στις σύγχρονες κοινωνίες η ισότητα αυτή τίθεται καθημερινά υπό αμφισβήτηση.

Κυρίαρχη μορφή αυτής της αμφισβήτησης είναι η βία κατά των γυναικών. Δυστυχώς η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση και συμμετέχει και αυτή σε αυτό το παιχνίδι της σιωπής. Υπαρκτό, σε μεγάλη έκταση, πολλές μορφές, με διαρκές ζητούμενο την εξάλειψή της.
Τι εννοούμε όμως όταν μιλάμε για βία. Σύμφωνα με τη διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών ως βία ορίζεται οποιαδήποτε πράξη προκαλεί ή θα μπορούσε να προκαλέσει σωματική, ψυχολογική ή σεξουαλική βλάβη, πόνο, απειλή, εξαναγκασμό ή αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας. Η βία κατά των γυναικών έχει πολλές μορφές τόσο μέσα στην οικογένεια όσο και στην κοινωνία. Πάντως είτε με τον ένα τρόπο είτε με τον άλλο η βία παραμένει βία και ο τρόπος έκφρασής της παίζει μικρό ρόλο.
Το συμπέρασμα του συνόλου των σύγχρονων μελετών είναι ότι η άσκηση βίας κατά των γυναικών και ιδιαίτερα σεξουαλικής βίας δεν αποτελεί δυστυχώς μεμονωμένη συμπεριφορά κάποιων βίαιων ανδρών, αλλά μηχανισμό κοινωνικής νομιμοποίησης της ανδρικής υπεροχής.
Υπάρχει ιστορική καταγραφή τέτοιων συμπεριφορών ανάλογα με τις εκάστοτε πολιτισμικές και θρησκευτικές παραδόσεις με δράστη άλλοτε τον σύζυγο και άλλοτε το ίδιο το κράτος . Το φαινόμενο φτάνει μέχρι τις μέρες μας, από την εμπορία και διακίνηση γυναικών έως τον ψυχοκοινωνικό καταναγκασμό που επιβάλει την ανοχή των γυναικών στην κακοποίησή τους μέσα στη σύγχρονη οικογένεια.
Αυτή η τελευταία (η ενδοοικογενειακή βία) είναι η πιο υπόκωφη και διαδεδομένη μορφή βίας, με πιο συνηθισμένη τη συζυγική κακοποίηση, που τις περισσότερες φορές μένει ανομολόγητη ακόμη και στις μέρες μας. Και αυτό γιατί ασκείται μέσα στην οικογένεια, που η λειτουργία της μπορεί να διαταραχτεί όταν αποκαλυφθούν οι δράστες. Έτσι, δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί γιατί τα περισσότερα περιστατικά καλύπτονται από τη σιωπή.
Τα θύματα αισθάνονται παγιδευμένα, κρατάνε καλά κρυμμένο αυτό το μυστικό, συχνά θεωρούν τον εαυτό τους υπεύθυνο για ότι τους συμβαίνει. Μία συγκροτημένη και αποτελεσματική πολιτική αντιμετώπισης της βίας κατά των γυναικών περιλαμβάνει δράσεις πρόληψης του φαινομένου, προστασίας των θυμάτων και σωφρονισμού των θυτών.
Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρουμε ότι η μεταφορά της Γραμματείας Ισότητας των Φύλων στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων εξυπηρετεί αυτό τον σκοπό. Λειτουργεί ως έναυσμα για την βελτίωση κι ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου το οποίο ακόμη και σήμερα έχει τις ανεπάρκειές του. Όμως, όλοι έχουμε ευθύνη για την αντιμετώπιση και την πρόληψη της. Όλοι.
• Οι ίδιες εμείς οι γυναίκες. Το χρωστάμε στον εαυτό μας να ζητήσουμε βοήθεια, να σπάσουμε τη σιωπή απευθυνόμενες στα συμβουλευτικά κέντρα για τις κακοποιημένες γυναίκες, σε όλες τις δομές που έχουν αναπτυχθεί.
• Η πολιτεία που έχει χρέος να στελεχώνει με εξειδικευμένα στελέχη όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες της όπως ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, δικηγόρους κλπ., με πρώτη την Αστυνομία που οφείλει να είναι ενημερωμένη και να κάνει το καθήκον της.
• Το κοινωνικό μας περιβάλλον. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι, συγγενείς, φίλοι, συνάδελφοι που αντιλαμβάνονται ότι ένας κοντινός τους άνθρωπος -μια γυναίκα- έχει πέσει θύμα ενδοοικογενειακής βίας, οφείλουμε -και αυτό πρέπει να το καταλάβουμε καλά- να ενθαρρύνουμε το άτομο αυτό να απευθυνθεί στους αρμόδιους φορείς.
Είμαι πεπεισμένη ότι η λύση για την εξάλειψη του φαινομένου έρχεται μέσα από την παιδεία, από την ίδια την οικογένεια, τους γονείς, το σχολείο, από πολύ νωρίς στα πρώτα χρόνια που διαμορφώνονται οι αντιλήψεις των ανθρώπων ανεξαρτήτως φύλου.
Άλλο μεγάλο θέμα που χρειάζεται να ενταθούν οι προσπάθειές μας είναι οι τεράστιες ανισότητες που παρατηρούνται στον εργασιακό τομέα. Ιδιαίτερα στις σημερινές οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες όπου υπάρχει μεγάλη εργασιακή ανασφάλεια και συγχρόνως αυξάνεται διαρκώς ο αριθμός των γυναικών που αναζητούν απασχόληση.

Η κρίση έχει ανατρέψει τις εργασιακές σχέσεις. Η γυναίκα είναι το πρώτο θύμα. Περισσότερο ευάλωτη και εκτεθειμένη στους νόμους της αγοράς. Μειώνονται οι ευκαιρίες για σταθερή εργασία ικανοποιητικά αμειβόμενη, εξαναγκάζεται σε μειώσεις μισθών και ωθείται ευκολότερα σε ελαστικές και άτυπες μορφές απασχόλησης ή ημιαπασχόληση.
Παράλληλα θεωρείται ασύμφορη η πρόσληψη γυναικών, λόγω εγκυμοσύνης και προστασίας της θέσης εργασίας κατά τη διάρκειά της και για ένα χρόνο μετά τον τοκετό. Σύμφωνα με εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, οι επιχειρήσεις προκειμένου να προσλάβουν γυναίκες, είτε τις υποχρεώνουν να συμφωνήσουν στη μη απόκτηση παιδιού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου ,είτε τις εξαναγκάζουν σε παραίτηση από το στάδιο της εγκυμοσύνης για να αποφύγουν το κόστος της απουσίας τους.
Με αυτά τα δεδομένα, το ερώτημα που τίθεται είναι αν και με ποιους όρους θα συνεχίσουμε να συζητάμε για ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών σε μια αγορά εργασίας που μεταβάλλεται και επαναπροσδιορίζεται ταχύτατα.

Η απάντηση είναι ότι σήμερα περισσότερο από ποτέ άλλοτε, είναι αναγκαίο να καταπολεμήσουμε τις ανισότητες γιατί όσο διαιωνίζονται αποτελούν τροχοπέδη στην ανάπτυξη της κοινωνίας και της οικονομίας. Όλες οι μελέτες σε επίπεδο Ε.Ε. το έχουν αποδείξει. Οι παράγοντες που οδηγούν στην ενίσχυση της συνολικής οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης είναι η επένδυση στην κοινωνική συμμετοχή, στην απασχόληση, στην οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών, στην εξισορρόπηση της εργασίας με την οικογενειακή και ιδιωτική ζωή.
Σε αυτούς τους καιρούς τόσο η κοινωνία όσο και η οικονομία έχουν επείγουσα ανάγκη από όλους του καταρτισμένους, ικανούς και παραγωγικούς ανθρώπους άνδρες και γυναίκες.
Και αυτό ανοίγει το σημαντικό κεφάλαιο της συμμετοχής της Γυναίκας σε θέσεις εξουσίας. Με ότι αυτό περιλαμβάνει: πολιτική, οικονομία, κοινωνική ζωή, συνδικαλισμό, πολιτιστική ζωή του τόπου.
Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι έχουν γίνει πολλά βήματα στην ελληνική κοινωνία. Ωστόσο, δεν έχουμε φτάσει εκεί που θα περιμέναμε για ένα σύγχρονο κράτος. Αν και το 60% των φοιτητών μας είναι νεαρές γυναίκες, αν και αποτελούμε το 52% του πληθυσμού, εργαζόμαστε, μορφωνόμαστε όπως οι άνδρες, παρ' όλα αυτά, στην πολιτική πραγματικότητα έχουμε ένα σοβαρό έλλειμμα αντιπροσώπευσης.
Στις τελευταίες εκλογές το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στη Βουλή των Ελλήνων έφτασε -ευτυχώς- στο 17% από 13%. Με νόμο προβλέπεται κατά το 1/3 συμμετοχή του κάθε φύλου στα ψηφοδέλτια των κομμάτων για τις βουλευτικές εκλογές. Αυτά λειτουργούν υποστηρικτικά αλλά δεν αποτελούν απάντηση στην ανάγκη αύξησης της συμμετοχής των γυναικών στα κέντρα λήψης των αποφάσεων.
Παρόλα αυτά η Ελλάδα παραμένει μια πατριαρχική ανδροκρατούμενη χώρα δέσμια σε μεγάλο βαθμό αντιδημοκρατικών αντιλήψεων και στερεοτύπων ως προς τους ρόλους των δύο φύλων στη συμμετοχή στα κοινά.
Προϋπόθεση να αλλάξουν αυτά τα δεδομένα στις θέσεις εξουσίας, είναι η μαζική συμμετοχή γυναικών στην οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου. Τα εφόδια τα έχουμε. Χρειαζόμαστε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, στις δυνατότητές μας και προσήλωση στο στόχο μας.
Αυτή η προσήλωση είναι πολύτιμος σύμμαχος για συλλογικές δράσεις, αλλαγή νοοτροπίας, κατάκτηση αναβαθμισμένων κοινωνικών παροχών από την πολιτεία με δημόσιους βρεφονηπιακούς σταθμούς, ολοήμερα νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολειά, που ελαφρώνουν την Ελληνίδα δίνοντας της τον χώρο να αναπτύξει τις τεράστιες δυνατότητές της.
Τώρα με τον ''Καλλικράτη'' ανοίγεται μεγάλο πεδίο δράσης. Οι γυναίκες μπορούμε και καλούμαστε να παίξουμε ρόλο μεγάλο και σημαντικό. Έχουμε τη δυνατότητα, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του κάθε τόπου που ζούμε, να βοηθήσουμε να λειτουργήσει καλύτερα η τοπική οικονομία. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα δημιουργεί ευκαιρίες δραστηριοποίησης, ειδικά στις γυναίκες, στους τομείς του τουρισμού, της μεταποίησης, των κοινωνικών υπηρεσιών κλπ.
Σε περιόδους παρατεταμένης κρίσης με σημαντικές διαρθρωτικές μεταβολές, κερδίζει έδαφος η ενδογενής ανάπτυξη, που σημαίνει ανάπτυξη που στηρίζεται στις δυνατότητες που έχει η κοινότητα, η ομάδα, το κάθε άτομο. Αυτό το νέο περιβάλλον που μπορεί να διαμορφωθεί και με τη συμμετοχή μας είναι σαφώς πιο φιλικό για τις γυναίκες και αυτό γιατί:
- προσανατολίζεται στην ικανοποίηση ανθρώπινων αναγκών, αναδεικνύοντας την κυριαρχία της πραγματικής οικονομίας.
- υποστηρίζεται από τη λογική της «κοινής μοίρας» και έτσι ευνοεί συνεργασίες και λειτουργεί λιγότερο ανταγωνιστικά
- στρέφεται περισσότερο στην λογική της αυτάρκειας.
Σήμερα που η χώρα, μας έχει ανάγκη όλους περισσότερο από ποτέ η ενεργή συμμετοχή των γυναικών στην τοπική κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή κρίνεται απαραίτητη .
Το ζήτημα της ισότητας των φύλων, δεν είναι πλέον νομικό. Το νομικό οπλοστάσιο της Ευρώπης και της Ελλάδας στην προστασία της γυναίκας παρά τις επιμέρους ακόμη ελλείψεις, είναι πλούσιο. Το πρόβλημα το οποίο ακόμη υπάρχει, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά σε ολόκληρη της Ευρώπη με εξαίρεση τις Σκανδιναβικές χώρες, εντοπίζεται σε παγιωμένες νοοτροπίες και στερεότυπα που δεν έχουν αλλάξει.
Θύματα αυτής της νοοτροπίας είναι ολόκληρη η κοινωνία όχι μόνο οι γυναίκες. Για αυτή τη νοοτροπία και για αυτά τα στερεότυπα που αναπαράγονται ευθύνη έχουμε όλοι μας (και εμείς οι γυναίκες).
Στα λόγια είμαστε όλοι καλοί. Όλοι συμφωνούμε ότι η ισότητα είναι αναμφισβήτητα βασική αρχή της δημοκρατίας, θεμελιώδης ανθρώπινη αξία και δικαίωμα. Στην πράξη;
• Ως γονείς, μεγαλώνουμε ακόμα τα παιδιά μας με το διαχωρισμό αγόρι - κορίτσι, αναπαράγουμε ακόμη το ξεπερασμένο μοντέλο του άνδρα κυρίαρχου και της γυναίκας -βοηθού.
• Ως εργαζόμενες μητέρες, δεν επιδιώκουμε την επάνοδο στην εργασία μας με πλήρη κατοχύρωση των δικαιωμάτων μας, συχνά αρκούμαστε στα λίγα: στη διατήρηση μιας θέσης εργασίας για την περίοδο προστασίας του έτους και την αποχώρησή μας με καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης.
• Ως επαγγελματίες, συμβιβαζόμαστε με την άνιση μεταχείριση, δουλεύουμε περισσότερες ώρες με χαμηλότερες αποδοχές, αρκούμαστε σε θέσεις κατώτερες των προσόντων μας και θεωρούμε φυσική την ταχύτερη επαγγελματική εξέλιξη ανδρών συναδέλφων μας με τα ίδια προσόντα. Η εμπειρία από προηγούμενες κρίσεις δείχνει ότι η απασχόληση των ανδρών γενικά ανακάμπτει γρηγορότερα από ότι των γυναικών.
• Ως πολίτες, στερούμε ακόμη σε μεγάλο βαθμό, τον εαυτό μας από την μαζική ενεργό συμμετοχή μας στα κοινά και τα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Γιατί; Γιατί η παγιωμένη αντίληψη -η νοοτροπία- τα στερεότυπα έχουν πολύ βαθιές ρίζες. Το «στημένο» δίλημμα εργασία-καριέρα-κοινωνική δράση ή οικογένεια-μητρότητα δεν έχει καμιά θέση στο σύγχρονο κράτος και τελικά, δεν εξυπηρετεί κανέναν στις μέρες μας ούτε αυτούς που το εφηύραν.
Το ζήτημα της ισότητας δεν πρέπει να επιδιώκεται μόνο μέσω της προστασίας των δικαιωμάτων των γυναικών λόγω του βιολογικού τους ρόλου. Άλλωστε δεν πρόκειται για «γυναικείο ζήτημα». Αφορά όλους, ολόκληρη την κοινωνία μέσα στην οποία θέλουμε να ζούμε. Απαιτείται να αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο μιας ευρείας εθνικής στρατηγικής για τη συμφιλίωση εργασιακής και κοινωνικής ζωής με την οικογένεια και την ιδιωτική ζωή. Να ενσωματώνει την αντίληψη ότι η μητρότητα και η πατρότητα είναι προστιθέμενη αξία και όχι βάρος. Η χάραξη αυτής της στρατηγικής είναι η κύρια ευθύνη της πολιτείας με τη συμμετοχή όλων μας.

Τα σύγχρονα μεγάλα προβλήματα που πλήττουν και τη χώρα μας, μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο από κοινωνίες ώριμων ανθρώπων, ανδρών και γυναικών με τη συμμετοχή όλων και με σεβασμό στη συνεισφορά του καθενός.
Από το Γραφείου Τύπου